คู่มือจัดงานเฉลิมฉลองและเทศกาลวันหยุดอย่างมีความหมาย เมื่ออยู่ร่วมกับภาวะสมองเสื่อม : โอบกอดช่วงเวลาพิเศษ

ปรับมุมมองใหม่ – ความสุขที่เรียบง่ายกว่าเดิม

วันหยุดเทศกาลหรือกิจกรรมสำคัญในชีวิต (เช่น งานแต่งงาน วันเกิด หรืองานศพ) สามารถเป็นช่วงเวลาที่เครียดอย่างยิ่ง โดยเฉพาะอย่างยิ่งสำหรับผู้ป่วยที่อยู่ร่วมกับ ภาวะการสูญเสียการรู้คิดเล็กน้อย (MCI) และภาวะสมองเสื่อม รวมถึงผู้ดูแล แต่ข่าวดีคือ การเฉลิมฉลองและช่วงเวลาพิเศษยังสามารถเกิดขึ้นได้อย่างมีความหมาย เพื่อให้ทุกคนได้เชื่อมต่อและเฉลิมฉลองความสัมพันธ์ในครอบครัว

กุญแจสำคัญคือ การวางแผนล่วงหน้า การตั้งความคาดหวังที่เป็นจริง และการทำทุกอย่างให้เรียบง่ายที่สุด

1. หลักการทั่วไปในการวางแผนงาน

• เน้นความเรียบง่ายและสำคัญ: เลือกเฉลิมฉลองเฉพาะโอกาสและประเพณีที่คุณ ผู้ป่วย และครอบครัวให้ความสำคัญมากที่สุดเท่านั้น อย่าพยายามรักษาทุกประเพณีเดิม ๆ หากมันสร้างความเครียด
• กำหนดความคาดหวังที่เป็นจริง: ยอมรับว่างานเฉลิมฉลองในปีนี้จะไม่เหมือนกับปีก่อน ๆ และนั่นเป็นเรื่องปกติ
• ใช้เทคโนโลยีเป็นทางเลือก: หากไม่สามารถมาร่วมงานด้วยตนเองได้ ให้พิจารณาใช้การวิดีโอคอล หรือโทรศัพท์ หากผู้ป่วยสามารถรับมือได้ดี หรืออาจจัดงานเฉลิมฉลองแบบออนไลน์ทั้งหมด หากทุกคนสะดวก

2. เคล็ดลับด้านเวลาและขนาดของงาน

• การควบคุมระยะเวลาและขนาดของงานเฉลิมฉลองจะช่วยลดความเครียดและอาการท่วมท้นสำหรับผู้ป่วยได้:
• จัดงานให้สั้นลง: การรวมตัวกันไม่จำเป็นต้องยาวนาน หากเป็นงานใหญ่ที่มีหลายกิจกรรม ให้พิจารณาเข้าร่วมเฉพาะส่วนที่มีความหมายที่สุดเท่านั้น
• เลือกช่วงเวลาที่เหมาะสม: วางแผนงานเลี้ยงในวันและเวลาที่เหมาะสมกับผู้ป่วยมากที่สุด เช่น ในช่วงกลางวันเมื่อพวกเขายังไม่เหนื่อยล้า
• จำกัดขนาดของงาน: จัดงานรวมตัวที่มีคนจำนวนน้อย จะช่วยลดความรู้สึกสับสนและความเครียดจากการถูกกระตุ้นมากเกินไป
• จัดมุมสงบสำหรับพักผ่อน: หากมีการรวมตัวกัน ให้เตรียมพื้นที่เงียบสงบในบริเวณที่จัดงาน ที่ผู้ป่วยสามารถปลีกตัวไปอยู่คนเดียวได้หากจำเป็น และเสนอให้นั่งอยู่กับพวกเขาในพื้นที่นั้น เพื่อช่วยให้พวกเขารู้สึกสบายใจ

3. เคล็ดลับด้านสถานที่และสภาพแวดล้อม

• เลือกสถานที่ที่คุ้นเคย: หากเป็นการพบปะแบบตัวต่อตัว ให้เลือกสถานที่จัดงานที่ผู้ป่วยคุ้นเคย เพื่อช่วยลดความสับสนและอาการหลงลืม
• ให้ความสำคัญกับบรรยากาศ: หากเป็นการพบกันในอาคาร ให้เปิดหน้าต่างและประตูเพื่อเพิ่มการระบายอากาศให้มากที่สุดเท่าที่จะทำได้
• เทคโนโลยีที่เป็นมิตร: หากมีการพบปะออนไลน์ ให้ใช้เทคโนโลยีที่ใช้งานง่ายและคุ้นเคย ซึ่งสามารถแสดงชื่อผู้เข้าร่วมประชุมได้โดยอัตโนมัติ

การมีส่วนร่วมและการดูแลตนเองของผู้ดูแล

4. การมีส่วนร่วมอย่างมีความหมาย (Participation)

การมีส่วนร่วมในกิจกรรมต่าง ๆ ถือเป็นสิ่งสำคัญ เพราะความสามารถที่เปลี่ยนแปลงไปของโรคสมองเสื่อมไม่ได้ทำให้ความสำคัญของผู้ป่วยในครอบครัวลดลง และไม่ได้เปลี่ยนความต้องการในการมีส่วนร่วมในกิจกรรมพิเศษ

• มอบหมายหน้าที่ที่ทำได้และสนุก:
  • สำหรับผู้ป่วย: หากเป็นไปได้ ให้สื่อสารสิ่งที่อยากทำในการเตรียมงาน เช่น การคนส่วนผสมในการทำขนม การทำการ์ด การเลือกเพลง หรือการห่อของขวัญ
  • สำหรับผู้ดูแล: จัดให้ผู้ป่วยมีส่วนร่วมในงานเตรียมการต่าง ๆ ที่พวกเขายังสามารถทำได้และเพลิดเพลิน
• อาหารที่ถูกใจ: คำนึงถึงอาหารโปรดของทุกคน แต่อย่าลืมระวังอาหารที่มีไขมันสูงหรือรสจัดเกินไป ซึ่งอาจทำให้รู้สึกไม่สบายได้
• เน้นกิจกรรมที่สร้างความหมาย: ทำกิจกรรมที่มีความหมายร่วมกัน เช่น การดูรูปถ่ายครอบครัวเก่า ๆ หรือการร้องเพลงโปรดร่วมกัน
• การให้ของขวัญ: หากมีการแลกเปลี่ยนของขวัญในการเฉลิมฉลอง ต้องแน่ใจว่าผู้ป่วยสมองเสื่อมได้รับการรวมอยู่ในกิจกรรมนี้ด้วย

5. เคล็ดลับการดูแลตนเองและจัดการความเครียด

การให้เวลากับตัวเองเป็นเรื่องสำคัญอย่างยิ่งสำหรับทั้งผู้ดูแลและผู้ป่วย แม้ว่าจะเป็นช่วงเทศกาลที่เต็มไปด้วยกิจกรรมก็ตาม

• อย่าทำมากเกินไป: อาจเกิดความรู้สึกอยากทำทุกอย่าง หรือพยายามรักษาประเพณีจากปีก่อน ๆ ไว้ แต่สิ่งสำคัญคือต้อง ช้าลง และหาเวลาพักผ่อนให้ตัวเอง
• ขอความช่วยเหลือและยอมรับความช่วยเหลือ: อย่าลังเลที่จะขอให้เพื่อนหรือสมาชิกในครอบครัวช่วยในเรื่องการซื้อของหรือทำอาหาร และ อย่าปฏิเสธความช่วยเหลือ หากมีใครเสนอมา

• มอบหมายงานเฉพาะเจาะจง: มอบหมายหน้าที่เฉพาะเจาะจงให้กับเพื่อนและญาติ

• ปรับเปลี่ยนความสำคัญและความคาดหวัง: ถามตัวเองว่าสิ่งนี้มีความเร่งด่วนเพียงใด? และปรับลำดับความสำคัญให้เหมาะสมกับความเป็นจริงในปัจจุบัน

• ยอมรับความรู้สึก: ช่วงเวลาพิเศษอาจนำมาซึ่งความรู้สึกหลากหลาย ทั้งความสุขและความเศร้า พยายามยอมรับความรู้สึกที่เกิดขึ้นกับตัวเองและผู้อื่น

การรับมือทางอารมณ์และคำแนะนำฉุกเฉิน

6. การรับมือกับความทรงจำและอารมณ์ที่ผันผวน

• ยอมรับความสุขและความเศร้า: ความรู้สึกทั้งดีและไม่ดีเป็นเรื่องปกติในช่วงเทศกาล เนื่องจากเป็นช่วงเวลาที่กระตุ้นความทรงจำได้มากที่สุด
• เมื่อผู้ป่วยย้อนถึงอดีต: หากการเฉลิมฉลองกระตุ้นให้ผู้ป่วยพูดถึงผู้คนหรือเหตุการณ์ในอดีต อย่าพยายามทำให้พวกเขายอมรับเหตุการณ์ปัจจุบัน แต่ให้ร่วมพูดคุยเกี่ยวกับเหตุการณ์ในอดีตและความทรงจำเหล่านั้นแทน การทำเช่นนี้จะช่วยให้พวกเขารู้สึกสงบและได้รับการยอมรับ
• ตระหนักถึงคุณค่าของตนเอง: จงรับรู้ถึงงานที่สำคัญที่คุณทำในฐานะผู้ดูแล และรู้ว่าคุณมีความหมายต่อผู้ป่วยที่คุณดูแลมากแค่ไหน (หรือสำหรับผู้ป่วย ให้ตระหนักถึงความหมายของคนที่ดูแลคุณ)

7. ข้อแนะนำด้านความปลอดภัยและฉุกเฉิน

เป็นความคิดที่ดีที่จะเตรียมพร้อมสำหรับสถานการณ์ที่ไม่คาดฝันในช่วงวันหยุด:

• รายการแพทย์ฉุกเฉิน: จัดทำรายชื่อแพทย์ คลินิก หรือร้านขายยาที่เปิดให้บริการในช่วงวันหยุดในกรณีฉุกเฉิน
• เตรียมยาให้เพียงพอ: หากคุณหรือผู้ป่วยต้องทานยา ควรตรวจสอบให้แน่ใจว่ามียาเพียงพอสำหรับช่วงที่ร้านขายยาหรือร้านค้าอาจปิด

จำไว้ว่าคุณไม่ได้อยู่คนเดียว: หากคุณต้องการพูดคุยกับคนที่เข้าใจความเครียดที่คุณกำลังเผชิญ อย่าลังเลที่จะติดต่อสมาคมที่เกี่ยวข้องกับผู้ป่วยสมองเสื่อมในพื้นที่ของคุณ

ที่มาของข้อมูล: Holidays and special occasions | Alzheimer Society of Canada https://alzheimer.ca/en/help-information/i-have-friend-or-family-member-who-lives-dementia/holidays-special-occasions